Τα τελευταία χρόνια ήταν δύσκολο να βρεις στην Ευρώπη νέο, φθηνό, οικογενειακό ηλεκτρικό αυτοκίνητο - ιδιαίτερα μεταξύ αυτών που κατασκευάζονται στην ΕΕ. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ομποσπονδία Μεταφορών και Περιβάλλοντος (Transport & Environment) το 2022 και το 2023 πουθενά στην Ευρώπη δεν έβρισκες εγχώριο μοντέλο σε τιμή κάτω των 25.000 ευρώ. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες το τοπίο έχει αλλάξει, καθώς ρίχνονται βιαστικά στην αγορά νέα μοντέλα EVs - από το Fiat Grande Panda έως το Citroën ë-C3, το Hyundai Inster, το Dacia Spring και το Renault 5. Ξαφνικά, οι υποψήφιοι αγοραστές έχουν επιλογές.
Προς τι η βιασύνη;
Αυτό δεν είναι τυχαίο, σύμφωνα με τον Guardian. Οι αυστηρότεροι στόχοι της ΕΕ για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα τίθενται σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου, πράγμα που σημαίνει ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα πρέπει να πουλήσουν περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, αλλιώς θα έρθουν αντιμέτωπες με πρόστιμα.
Από τη μία οι αυτοκινητοβιομηχανίες πιέζουν για χαλάρωση των κανονισμών και από την άλλη περιβαλλοντικοί ακτιβιστές παροτρύνουν την ΕΕ να μείνει σταθερή σε αυτούς.
Οι αυτοκινητοβιομηχανίες σε όλο τον κόσμο παλεύουν με τη μειωμένη ζήτηση για τα μοντέλα τους, είτε αυτά κινούνται με μπαταρίες είτε με κινητήρες εσωτερικής καύσης. Η πτώση των κερδών ήρθε σε μια δύσκολη στιγμή για τη βιομηχανία, καθώς προσπαθεί να βρει τα χρήματα για την ακριβή μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.
Αγκομαχάει η Ευρώπη
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 2024 ήταν έτος ρεκόρ στις πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων, με κινητήρια δύναμη την εξαιρετική ανάπτυξη της κινεζικής βιομηχανίας. Όμως, η αγορά στην Ευρώπη σημειώνει οδυνηρή επιβράδυνση.
Ο Matthias Schmidt, αναλυτής ηλεκτρικών αυτοκινήτων με έδρα το Βερολίνο, προβλέπει πτώση των πωλήσεων κατά 1,4% στις 18 μεγαλύτερες αγορές της δυτικής και βόρειας Ευρώπης κατά το περασμένο έτος (συμπεριλαμβανομένων εκείνων του Ηνωμένου Βασιλείου και της Νορβηγίας).
Βασικός παράγοντας της πτώσης ήταν η απόσυρση των γενναιόδωρων επιδοτήσεων για τα νέα ηλεκτρικά αυτοκίνητα στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά EVs στην ήπειρο.
Ο Will Roberts, επικεφαλής της έρευνας για την αυτοκινητοβιομηχανία στην εταιρεία συμβούλων Rho Motion, δήλωσε ότι το τέλος των κινήτρων ύψους 5.000 ευρώ για κάθε αυτοκίνητο ήταν «αρκετά δύσκολο να ξεπεραστεί» για τους καταναλωτές στη μεγαλύτερη αγορά αυτοκινήτων της ΕΕ, και η αναταραχή στη γερμανική πολιτική σκηνή δείχνει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει η απόφαση.
Στη Γαλλία επίσης υπήρξε επιβράδυνση των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων, μια αγορά που ενδεχομένως δεν βοηθήθηκε από την πολιτική αβεβαιότητα της χώρας.
Ο Schmidt δήλωσε ότι ορισμένες αυτοκινητοβιομηχανίες είχαν καλύτερες επιδόσεις. Η Ford αγωνίζεται να πουλήσει ηλεκτρικά μοντέλα που κατασκευάζονται στην Κολωνία, αλλά η BMW και η Stellantis έχουν δηλώσει ότι οι στόχοι για τις εκπομπές ρύπων δεν αποτελούν πρόβλημα. Οι αποκλειστικά ηλεκτρικές μάρκες Tesla και Polestar, καθώς και η Volvo που βρίσκεται σε ταχεία μετάβαση, βρίσκονται ήδη πολύ μπροστά από τους στόχους.
Ωστόσο, η χρονική στιγμή της συνολικής μείωσης των πωλήσεων έχει θορυβήσει τους πολιτικούς, καθώς οι αυτοκινητοβιομηχανίες τους κατηγορούν για τα σχέδιά τους να κλείσουν εργοστάσια.
Η Volkswagen προκάλεσε σοκ στη Γερμανία με το σχέδιο να βάλει λουκέτο σε μέχρι τρία εργοστάσια στη χώρα - πρώτη φορά που εξετάζει το ενδεχόμενο κλεισίματος. Η Ford περικόπτει 4.000 θέσεις εργασίας στην Ευρώπη, ενώ η Stellantis έχει επανειλημμένα σταματήσει τις εργασίες συναρμολόγησης στο κύριο εργοστάσιό της στο Μιραφιόρι της Ιταλίας, ενώ ανακοίνωσε και το κλείσιμο ενός εργοστασίου φορτηγών στο Λούτον, στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (Acea) ζήτησε «μια σαφή πολιτική δήλωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως το τέλος του 2024», η οποία θα δεσμεύεται να χαλαρώσει τους κανόνες για τις εκπομπές ρύπων προκειμένου να σωθούν οι θέσεις εργασίας.
Ενδείξεις οπισθοχώρησης της ΕΕ
Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Ευρώπης μπορεί να είναι δεκτικοί. Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει προγραμματίσει να ξεκινήσει τον Ιανουάριο «στρατηγικό διάλογο» για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Η δεξιά κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία πρωτοστατεί στη χαλάρωση των κανονισμών για τις εκπομπές ρύπων. Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Όλαφ Σολτς, έχει επίσης δείξει προθυμία να χαλαρώσει τα πρόστιμα, αν και διεκδικεί την επανεκλογή του τον Φεβρουάριο μετά την κατάρρευση του τριμερούς συνασπισμού του.
Η γενική διευθύντρια της Acea, Sigrid de Vries, κάλεσε την ΕΕ να αναγνωρίσει ότι οι κανόνες που έχει θέσεις πιθανόν «να καθυστερήσουν τη μετάβαση, αντί να την προωθήσουν», υποστηρίζοντας ότι προκαλούν μεγάλη ζημιά στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. «Κανείς δεν περίμενε ότι θα βρισκόμασταν σε τέτοια δεινή θέση όσον αφορά τη μετάβαση. Βρισκόμαστε σε έναν πολύ διαφορετικό κόσμο από πολλές απόψεις», δήλωσε.
Η Acea ελπίζει σε αλλαγές. Για παράδειγμα, να επιτρέπεται στους κατασκευαστές να αναπληρώνουν τους στόχους που δεν έχουν επιτευχθεί με υψηλότερες πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων τα επόμενα χρόνια. Μια άλλη επιλογή είναι μια περίοδος σταδιακής εισαγωγής που θα επέτρεπε στην πραγματικότητα στους κατασκευαστές να υπολείπονται των στόχων τους κατά το πρώτο έτος.
Ο Luca De Meo, διευθύνων σύμβουλος της Renault και πρόεδρος της Acea, δήλωσε πρόσφατα ότι η βιομηχανία κινδυνεύει να χάσει έως και 16 δισ. ευρώ σε «επενδυτική ικανότητα» εάν τα πράγματα παραμείνουν ως έχουν. Ο κορυφαίος κίνδυνος που ανέφερε ήταν τα πρόστιμα για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Νέα μοντέλα, πάνω στην ώρα
Πριν από πέντε χρόνια ο Guardian ανέφερε ότι το 2020 θα ήταν η χρονιά που το ηλεκτρικό αυτοκίνητο θα γινόταν mainstream, καθώς θα ξεκινούσε το πρώτο στάδιο των πενταετών κανόνων της ΕΕ. Όντως, ο αριθμός των ηλεκτρικών μοντέλων που λανσαρίστηκαν το 2020 διπλασιάστηκε φθάνοντας τα 19, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων Marklines, και οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατακόρυφα. Το 2023 λανσαρίστηκαν 26 ηλεκτροκίνητα μοντέλα, το 2024 κυκλοφόρησαν 45 και τουλάχιστον άλλα 35 έχουν ήδη προγραμματιστεί να διατεθούν προς πώληση το επόμενο έτος.
Ο Roberts δήλωσε ότι «Η πώληση ενός BEV [ηλεκτρικό όχημα με μπαταρία] για τη VW τον Δεκέμβριο είναι ουσιαστικά άνευ αξίας γι' αυτούς. Αν μπορείς να καθυστερήσεις την πώληση αυτού του EV για το 2025 τότε αυτό βοηθάει στην αποφυγή προστίμων».
Ο Matthias συμφώνησε. «Οι αυτοκινητοβιομηχανίες καθυστερούν να λανσάρουν πιο προσιτά μοντέλα μέχρι το επόμενο έτος», είπε.
Για τον λόγο αυτό, οι περισσότεροι αναλυτές αναμένουν ότι οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα αυξηθούν απότομα το 2025 σε όλη την Ευρώπη.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές και ακτιβιστές ανησυχούν ότι η άσκηση πίεσης για χαλαρούς κανόνες μπορεί να βλάψει μακροπρόθεσμα τη βιομηχανία της Ευρώπης. Κάθε φορά που οι αυτοκινητοβιομηχανίες της Ευρώπης σκοντάφτουν, οι αυτοκινητοβιομηχανίες της Κίνας, με επικεφαλής την BYD, κάνουν άλλο ένα βήμα προς τα εμπρός. Οι δασμοί της ΕΕ στα κινεζικά αυτοκίνητα, που κυμαίνονται από 21% έως 38,1%, δεν θεωρείται πιθανό να σταματήσουν τις εταιρείες από το να κερδίζουν πελάτες σε όλη την Ευρώπη.
«Η αποδυνάμωση των στόχων σίγουρα δεν θα βοηθήσει τη βιομηχανία, καθώς θα μείνει περισσότερο πίσω από τους Κινέζους», δήλωσε ο Mathieu. Θα σήμαινε ότι «στρώνουν το κόκκινο χαλί στους Κινέζους κατασκευαστές».
Με πληροφορίες από Guardian
