Ο Άρνο Πενζίας, ο φυσικός που ανίχνευσε την «ηχώ» του Big Bang μαζί με τον Ρόμπερτ Γουίλσον, πέθανε σε ηλικία 90 ετών, στο Σαν Φρανσίσκο, μετά από χρόνια «μάχη» με το Αλτσχάιμερ.
Ο φυσικός και ραδιοαστρονόμος, γεννημένος στη ναζιστική Γερμανία το 1933, βρέθηκε από την Ευρώπη στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως πολλά άλλα παιδιά Εβραίων, τους μήνες πριν από το ξέσπασμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Η ανακάλυψή του, για την οποία διακρίθηκε, όπως συμβαίνει μερικές φορές στην επιστήμη, ήρθε όταν ο ίδιος και ο συνάδελφός του Ρόμπερτ Γουίλσον στα Bell Labs στο Holmdel, N.J. έψαχναν για κάτι άλλο. Το 1964, χρησιμοποίησαν μια ευαίσθητη κεραία για να ανιχνεύσουν τη γραμμή υδρογόνου, ένα σήμα με το οποίο μπορούσαν να κατανοήσουν τη δομή του Γαλαξία. Για να συλλάβουν αυτό το αδύναμο σήμα, έπρεπε να αποκλείσουν όλους τους τύπους παρεμβολών, από κακώς μονωμένα καλώδια μέχρι περιττώματα περιστεριών που παρήγαγαν θόρυβο στη γιγάντια κεραία τους. Η πιο περίεργη από όλες αυτές τις παρεμβολές ήταν ένα ραδιοφωνικό σήμα μικροκυμάτων που φαινόταν να έρχεται από όλο τον ουρανό, ανεξάρτητα από το πού ήταν στραμμένη η κεραία, και το οποίο είχε χαμηλή ενέργεια.
Όταν πείστηκαν ότι το σήμα ήταν πραγματικό, συζήτησαν τα ευρήματά τους με άλλους κοσμολόγους που μπορούσαν να το καταλάβουν. Ήταν ο Robert Dicke, από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, που προσπαθούσε να συλλάβει αυτό το σήμα για αρκετό καιρό, προτείνοντας ότι ήταν μια μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου, δηλαδή η «ηχώ» που απέμεινε από τη Μεγάλη Έκρηξη όταν το σύμπαν είχε ηλικία 380.000 έτη, από όπου ξεκίνησαν όλα.
Η ανακάλυψή τους βοήθησε να διαλυθεί αυτό που ήταν γνωστό ως η θεωρία της σταθερής κατάστασης-η μακροχρόνια πεποίθηση ενός ήρεμου, αμετάβλητου σύμπαντος-και οδήγησε στην ευρεία υιοθέτηση της πιο δυναμικής και δραματικής Θεωρίας του Big Bang. Για αυτή την ανακάλυψη που άλλαξε τον τρόπο κατανόησης του σύμπαντος, οι Πενζίας και Γουίλσον έλαβαν το Νόμπελ Φυσικής το 1978.
«Το σύμπαν αναδύεται από το τίποτα σε μια στιγμή και, ως αστροφυσικός παρατηρώ ότι θα συνεχίσει να διαστέλλεται για πάντα, με λίγη περισσότερη ύλη από την αντιύλη, για λόγους που δεν καταλαβαίνουμε. Για μένα η ύπαρξη της σκοτεινής ύλης δεν είναι απαραίτητη. Αφήνω τον κοσμικό πληθωρισμό (μια θεωρία της εκθετικής διαστολής του χώρου στο πρώιμο σύμπαν) και τέτοια πράγματα στους θεωρητικούς φυσικούς», είπε σε συνέντευξή του στην EL PAÍS το 1994, τρεις δεκαετίες μετά την ανακάλυψή του.
Ο Νομπελίστας πέθανε στις 22 Ιανουαρίου σε κέντρο υποβοηθούμενης διαβίωσης στο Σαν Φρανσίσκο. Ήταν 90 ετών.
