Όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα του Associated Press, η εφοδιαστική αλυσίδα συνδέει τα πιάτα εκατομμύρια Αμερικανών με τη μεγαλύτερη φυλακή υψίστης ασφαλείας της χώρας.
Φορτηγά γεμάτα βοοειδή, που εκτρέφονται στη φυλακή, βγαίνουν από το κρατικό σωφρονιστικό ίδρυμα της Λουιζιάνα, όπου οι άνδρες καταδικάζονται - μεταξύ άλλων - σε καταναγκαστική εργασία παίρνοντας πενταροδεκάρες την ώρα ή μερικές φορές ακόμη και καμία αμοιβή.
Αφού αγοραστούν από έναν τοπικό κτηνοτρόφο, οι αγελάδες ταξιδεύουν στη συνέχεια άλλα 600 μίλια προς ένα σφαγείο στο Τέξας που τροφοδοτεί τις αλυσίδες εφοδιασμού κολοσσών όπως τα McDonald's, η Walmart και η Cargill.
Περίπλοκοι αόρατοι ιστοί, όπως ακριβώς αυτός που περιγράφηκε παραπάνω, συνδέουν μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων και τις πιο δημοφιλείς μάρκες στον κόσμο με την καταναγκαστική εργασία χιλιάδων κρατουμένων σε όλη τη χώρα. Την ίδια ώρα, η διετής έρευνα του AP για την εργασία στις φυλακές συνδέει αγροτικά προϊόντα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων με προϊόντα που πωλούνται στην ελεύθερη αγορά.
Tι σημειώνεται στην έρευνα του Associated Press
Τα προϊόντα αυτά παράγονται με όρους συχνά απάνθρωπους και εξευελιστικούς, ενώ οι κρατούμενοι συνιστούν αναμφισβήτα τους πιο ευάλωτους εργαζομένους της Αμερικής: Αν αρνηθούν να εργαστούν, ενδέχεται να περιορίσουν σημαντικά τις πιθανότητες αποφυλάκισής τους ενώ συχνή είναι και η επιβολή αντιποίνων - με τιμωρίες όπως η απομόνωση. Συχνά, παράλληλα, στερούνται την προστασία που εξασφαλίζεται σχεδόν σε όλους τους άλλους εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης, ακόμη και όταν τραυματίζονται σοβαρά ή σκοτώνονται στη δουλειά.
Οι πρώτες ύλες που παράγουν οι κρατούμενοι καταλήγουν στις αλυσίδες εφοδιασμού μιας σειράς προϊόντων που βρίσκονται στις περισσότερες αμερικανικές κουζίνες, από τα δημητριακά Frosted Flakes και τα χοτ ντογκ Ball Park μέχρι το αλεύρι Gold Medal, την Coca-Cola και το ρύζι Riceland. Βρίσκονται στα ράφια σχεδόν όλων των σούπερ μάρκετ της χώρας, ενώ ορισμένα προϊόντα εξάγονται και σε τρίτες χώρες.
Πολλές από τις εταιρείες που αγοράζουν απευθείας από τις φυλακές παραβιάζουν τις ίδιες τους πολιτικές, καθώς οι περισσότερες απαγορεύουν τη χρήσης τέτοιου είδους εργασίας.
Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, πως η εργασία των κρατουμένων είναι απολύτως νόμιμη, και χρονολογείται πίσω στο τέλος του Αμερικανικού Εμφυλίου, όταν υπήρχε μεγάλη ανάγκη για εργατικό δυναμικό προκειμένου να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης οικονομίας του Νότου.
Κατοχυρωμένες στο Σύνταγμα με τη 13η τροπολογία, η δουλεία και η καταναγκαστική εργασία απαγορεύονται - εκτός κι αν χρησιμοποίουνται ως «τιμωρία» για κάποιο έγκλημα. Αυτή η ρήτρα αμφισβητείται επί του παρόντος σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ενώ οι προσπάθειες για την αφαίρεση παρόμοιων αναφορών από τα συντάγματα πρόκειται να δοκιμαστούν φέτος σε περίπου δώδεκα πολιτείες.
Το γεγονός πως ορισμένοι κρατούμενοι εργάζονται στην ίδια γη των φυτειών όπου οι σκλάβοι μάζευαν βαμβάκι, καπνό και ζαχαροκάλαμο πριν από 150 και πλέον χρόνια, δίνει εικόνες που μοιάζουν τρομακτικά με το παρελθόν.
Αν και σχεδόν κάθε πολιτεία «τρέχει» κάποιο γεωργικό πρόγραμμα, η δουλειά στις καλλιέργειες απορροφά μόνο ένα μικρό ποσοστό του συνολικού εργατικού δυναμικού των φυλακών.
Η έρευνα ωστόσο αποκαλύπτει πωλήσεις αγροτικών προϊόντων και ζώων αξίας σχεδόν 200 εκατομμυρίων δολαρίων τα τελευταία έξι χρόνια - ένα συντηρητικό ποσό που δεν περιλαμβάνει δεκάδες ακόμη εκατομμύρια από τις πωλήσεις σε κρατικούς και κυβερνητικούς φορείς.
Πολλά από τα στοιχεία που παραδόθηκαν ήταν ελλιπή, παρόλα αυτά ήταν σαφές πως τα μεγαλύτερα έσοδα προέρχονται από τις εκτεταμένες επιχειρήσεις στο Νότο, αλλά και τη «μίσθωση» κρατουμένων σε εταιρείες.
«Γιατί αναγκάζουμε ανθρώπους να δουλεύουν στα χωράφια»
Σωφρονιστικοί υπάλληλο ισχυρίζονται πως δεν είναι πάντα καταναγκαστική η εργασία των κρατουμένων, αλλά και πως οι θέσεις εργασίας στις φυλακές εξοικονομούν χρήματα για τους φορολογούμενους. Για παράδειγμα, σε ορισμένες περιπτώσεις, το φαγητό που παράγεται σερβίρεται στις κουζίνες των φυλακών ή δωρίζεται σε ευάλωτα νοικοκυριά. Οι υπέρμαχοι αυτού του τύπου «εργασίας» ισχυρίζονται ακόμη πως οι εργαζόμενοι αποκτούν δεξιότητες που μπορούν να χρησιμοποιήσουν όταν αποφυλακιστούν, ενώ τους δίνεται και μια αίσθηση σκοπού, η οποία θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποτροπή της υποτροπής στην παραβατικότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τέλος, επιτρέπει στους κρατούμενους να μειώσουν τον χρόνο της ποινής τους.
Ενώ οι περισσότεροι επικριτές δεν πιστεύουν ότι όλες οι θέσεις εργασίας πρέπει να καταργηθούν, τονίζουν ότι οι κρατούμενοι πρέπει να πληρώνονται δίκαια, να αντιμετωπίζονται ανθρώπινα, ενώ η η εργασία θα πρέπει να είναι αυστηρά εθελοντική.
«Σε μεγάλο βαθμό οι κρατούμενοι αναγκάζονται να εργαστούν χωρίς αμοιβή και σε συνθήκες απόλυτης ανασφάλειας. Επίσης, δεν μαθαίνουν δεξιότητες που θα τους βοηθήσουν όταν αποφυλακιστούν», σημειώνει η καθηγήτρια νομικής Andrea Armstrong, ειδική σε θέματα εργασίας στις φυλακές στο Πανεπιστήμιο Loyola της Νέας Ορλεάνης. «Παραμένει λοιπόν το ερώτημα γιατί εξακολουθούμε να αναγκάζουμε τους ανθρώπους να εργάζονται στα χωράφια».
Εκτός από την αξιοποίηση ενός φθηνού, αξιόπιστου εργατικού δυναμικού, οι εταιρείες λαμβάνουν μερικές φορές φορολογικές πιστώσεις και άλλα οικονομικά κίνητρα. Οι φυλακισμένοι εργαζόμενοι συνήθως δεν καλύπτονται από τις ασφαλιστικές δικλείδες που προστατεύουν τους υπόλοιπους εργαζομένους (αποζημίωση κλπ), ενώ σε πολλές περιπτώσεις, δεν μπορούν να υποβάλουν επίσημες καταγγελίες για τις κακές συνθήκες εργασίας.
Οι φυλακισμένοι αυτοί εργάζονται συχνά σε κλάδους με σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού, κάνοντας μερικές από τις πιο «βρώμικες» και επικίνδυνες εργασίες της χώρας.
Το AP ερεύνησε χιλιάδες έγγραφα και μίλησε με περισσότερους από 80 νυν ή πρώην φυλακισμένους, συμπεριλαμβανομένων ανδρών και γυναικών που καταδικάστηκαν για εγκλήματα που κυμαίνονταν από φόνο μέχρι κλοπή σε καταστήματα, έκδοση ακάλυπτων επιταγών, κλοπή ή άλλες παράνομες πράξεις που συνδέονται με τη χρήση ναρκωτικών. Σε ορισμένους επιβλήθηκαν μεγάλες ποινές για μη βίαια αδικήματα επειδή είχαν προηγούμενες καταδίκες, ενώ άλλοι αποφυλακίστηκαν αφού απέδειξαν την αθωότητά τους.
Στο πλαίσιο της έρευνας εντοπίστηκαν άνθρωποι που τραυματίστηκαν ή ακρωτηριάστηκαν κατά τη διάρκεια της εργασίας τους, καθώς και γυναίκες που παρενοχλήθηκαν σεξουαλικά ή κακοποιήθηκαν - μερικές φορές από τους προϊσταμένους τους ή τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους που τις επέβλεπαν.
