Οι θεατές γίνονται μάρτυρες εγκλήματος. Στην παράσταση "Ματιέ", που σκηνοθετεί ο Σπύρος Στεριάδης (που ερμηνεύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο), διασκευάζοντας την ομώνυμη νουβέλα της Αγγελικής Σπανού, η σκηνή μετατρέπεται σε πεδίο άσκησης ανελέητης βίας από ανθρώπους της διπλανής πόρτας με θύμα έναν οικολόγο ακτιβιστή που καταλήγει ληστής σούπερ μάρκετ. Το ηθικό δίλημμα είναι αμείλικτο: Καταδικάζουμε τη βία ακόμη και όταν δεν ταυτιζόμαστε με το θύμα αλλά με το θύτη; Αποδοκιμάζουμε το κακό πάντα ή ανάλογα με τη συνθήκη και τα πρόσωπα; Εχουμε ευθύνη για τις πράξεις μας ή και για τις παραλείψεις μας; Υπάρχει ενοχή για τον παρατηρητή;
-Γιατί αποφασίσατε να ανεβάσετε ένα έργο για τη βία, ενεργητική και παθητική, και για την καταστροφικότητα της αγέλης;
Ξέρετε πόσοι Έλληνες υποστηρίζουν ενέργειες αυτοδικίας για εγκλήματα που γίνονται σήμερα; Σχεδόν ο ένας στους δύο, λένε οι έρευνες κοινής γνώμης. Ο νόμος του Λιντς -η πρακτική δηλαδή του λιντσαρίσματος στις νότιες πολιτείες της Αμερικής του 19ου αιώνα- δεν θα ξένιζε σχεδόν τους μισούς από εμάς σήμερα. Θέλησα λοιπόν να υπογραμμίσω με αυτήν την παράσταση ότι ένα έγκλημα, όσο αποτρόπαιο και να είναι, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται εκτός του πλαισίου του κράτος δικαίου. Γιατί τότε η βία διαιωνίζεται. Η βία φέρνει βία και ο εγκωμιασμός της αυτοδικίας είναι ασύμβατος με μια σύγχρονη κοινωνία. Οφείλουμε να το φωνάξουμε αυτό, όποιο και αν είναι το έγκλημα. Η ενεργοποίησή μας απέναντι στον «κίνδυνο του όχλου» είναι παραπάνω από αναγκαία.
Η λεγόμενη «ψυχολογία του όχλου» είναι ένα πολύ επικίνδυνο πράγμα. Το άτομο μέσα στη μάζα μπορεί να προβεί σε κάθε είδος ανηθικότητα, επειδή μέσα σε αυτή ζει ως ανώνυμο και αυτή η ανωνυμία το απαλλάσσει από κάθε προσωπική ευθύνη • Γιατί να λυπηθούμε για έναν ληστή που λιντσαρίστηκε; Γιατί εκεί βρίσκεται η γραμμή μεταξύ ανθρωπιάς και απανθρωπιάς. Το λιντσάρισμα ενός αθώου θα μας προκαλούσε εύκολα οργή. Τι γίνεται όμως όταν ο όχλος στρέφεται εναντίου κάποιου που είναι ένοχος; Ή ακόμα καλύτερα κάποιου που δεν μας μοιάζει; Ή που δεν μας αγγίζει άμεσα και προσωπικά; Πόσα είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε για να αποτρέψουμε τη βία σε βάρος κάποιου με τον οποίο δεν ταυτιζόμαστε; Η παράστασή μας έχει ως στόχο να προκαλέσει το κοινό να κοιτάξει μέσα του πόσο έτοιμο είναι να δει κάποιους άλλους σαν «λιγότερο ανθρώπους», να τους αποστερήσει από τις ανθρώπινες ιδιότητές τους και τελικά να επιτρέψει την εξόντωσή τους. Με το Κακό οφείλουμε να μην συμφιλιωνόμαστε ποτέ. Ακόμα και όταν μόλις έχουμε δει κάποιον να έχει υποπέσει στη σκοτεινή γοητεία του.
- Ταυτιστήκατε προσωπικά με τον Ματιέ; Οι θεατές θα ταυτιστούν περισσότερο με τον ίδιο ή με τους απαθείς θεατές της βίας που του ασκήθηκε;
Σε μία παράσταση συνήθως ο θεατής καθοδηγείται στην ταύτιση με τον κεντρικό χαρακτήρα, ο οποίος με έναν τρόπο τον «εκπροσωπεί» στις συνθήκες που θέτει το κείμενο του έργου. Στην περίπτωση του Ματιέ, η σχέση του θεατή με τον κεντρικό ήρωα είναι σαφώς πιο πολύπλοκη. Ο ήρωας είναι ευάλωτος, εμπεριέχει αντιφάσεις, δεν έχει σαφή κίνητρα και στόχους. Συνεπώς η ταύτιση μαζί του δεν είναι εύκολη, πολύ περισσότερο που κάθε απόπειρα ταύτισης με τον συγκεκριμένο ήρωα προϋποθέτει την είσοδο σε έναν κόσμο εφιαλτικό.
Από όπου η διέξοδος δεν είναι καν βέβαιη. Είναι λοιπόν πιθανότερο οι θεατές να νιώσουν πιο κοντά σε κάποιον ή κάποια από εκείνους που παρατηρούν το λιντσάρισμα του Ματιέ. Ενός ανθρώπου που έμενε ένας «απαρατήρητος» στη ζωή μέχρι τη στιγμή που τελικά γίνεται «παρατηρήσιμος» με τον παραλίγο θάνατό του. Αυτή την παρατήρηση ζητά από τους θεατές η παράσταση, με την ελπίδα ότι τούτη η άσκηση στοχασμού θα τους οδηγήσει στο να φωνάξουν την επόμενη φορά που θα ακούσουν ή θα δούνε μπροστά τους ένα θύμα βίας.
- Γιατί υπερασπίζεστε τόσο τη σωματικότητα στην υποκριτική; Το σώμα έχει να πει περισσότερο από το στόμα;
Το κείμενο είναι συνήθως κυρίαρχο σε μια παράσταση. Όμως το σώμα απαιτείται να έχει τον δικό του ισότιμο ρόλο για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί οι τεχνικές του σώματος δεσμεύουν την ενέργεια του ηθοποιού σε καθαρή κατάσταση, καθιστούν το σώμα θεατρικώς «πιστευτό» και τελικά κερδίζουν την προσοχή του θεατή, πριν καν ακουστεί οποιοδήποτε λεκτικό μήνυμα. Δεύτερον, γιατί μια χειρονομία μπορεί να εκφράζει κάποιες φορές συναίσθημα, επιθυμία ή και αξία που δεν μπορεί να εκδηλωθεί με άλλον τρόπο. Πιστεύω ότι μια θεατρική παράσταση που δεν αποδίδει τουλάχιστον ισότιμη θέση στη σωματικότητα είναι ελλειμματική γιατί ένας ηθοποιός ανεβαίνει στη σκηνή για να δράσει και όχι για να πει.
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Ο Σπύρος Στεριάδης σκηνοθετεί την παράσταση «Ματιέ», διασκευάζοντας την ομώνυμη νουβέλα της Αγγελικής Σπανού, και μας φέρνει αντιμέτωπους με τον καθρέφτη μας. Εκεί όπου στερεότυπα, μύθοι και ρόλοι που δεν αμφισβητούμε αποκαλύπτονται.
Ένας ληστής που λιντσάρεται μετά τον τραυματισμό του. Και οκτώ άνθρωποι που αποκαλύπτουν την αλήθεια τους κοιτώντας τον. Οκτώ διαφορετικές αναγνώσεις του ίδιου συμβάντος. Πώς άραγε διαμορφώνεται η αντίδρασή του καθενός και της καθεμιάς μας στη βία; Την καταδικάζουμε «από όπου και αν προέρχεται» και «σε όποιον και αν απευθύνεται»; Ή δεν μας ενδιαφέρει η εξόντωση κάποιου με τον οποίο δεν ταυτιζόμαστε σε κανένα επίπεδο;
Από την Κυριακή 25 Φεβρουαρίου στο Ρεκτιφιέ – Κέντρο Έρευνας Μικτών Παραστατικών Τεχνών για οκτώ παραστάσεις έως την Κυριακή 14 Απριλίου.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Κείμενο: Αγγελική Σπανού
Διασκευή & Σκηνοθεσία & Φωτισμός : Σπύρος Στεριάδης
Πρωτότυπη Μουσική: Γιώργος Ρήγας
Επιμέλεια Κοστουμιών: Γιάννης Τσούχλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Δώρα Φιλίππα
Φωτογραφίες: Τζοάννα Βρακά
Σχεδιασμός έντυπου υλικού: Κώστας Κοχαϊμίδης
Παίζουν: Γιάννης Κατής, Πηνελόπη Σκαλκώτου, Σπύρος Στεριάδης, Δώρα Φιλίππα.
Παραγωγή: Habemusproductions
Παραστάσεις:
Κάθε Κυριακή στις 20:00 μ .μ. (Κυρ 25 /2, 3,10,17,24,31/3, 7,14/4).
(Πρεμιέρα Κυριακή 25 Φεβρουαρίου 2024)
Τιμή εισιτηρίου 12 ευρώ, μειωμένο 10 ευρώ.
Διάρκεια 60 λεπτά
Ρεκτιφιέ – Κέντρο Έρευνας Μικτών Παραστατικών Τεχνών
Κωνσταντινουπόλεως 119, Κεραμικός
